Sáng thứ Bảy thức dậy, nhà rất yên tĩnh.

Không gian vắng Giang Trì rộng hơn tôi tưởng nhiều. Ánh nắng từ ban công hắt vào, đổ xuống sàn nhà một vệt anh ấy chưa lau sạch, cạnh ghế sofa, một vệt xám bằng bàn tay. Tôi nhìn vệt bẩn ấy vài giây, rồi đứng dậy làm việc.

Tự lập cho mình một danh sách, sắp xếp theo thứ tự ưu tiên.

Việc thứ nhất: xác định vị trí của anh.

Tính năng "Tìm kiếm" trên iPhone của chúng tôi vẫn đang bật. Đây là thứ tôi cố giữ lại từ năm ngoái, lúc ấy bảo: "Lỡ có chuyện gì thì sao, biết vị trí của nhau cho yên tâm." Anh thấy thừa thãi nhưng vẫn bật.

Mở tìm kiếm, ảnh đại diện của anh chuyển sang màu xám.

Không phải mất tín hiệu, cũng không phải lỗi định vị tạm thời. Là ngừng chia sẻ hẳn. Chủ động, có ý thức, tắt từ trước.

Một người nói "bình tĩnh trong hai tuần", bước đầu tiên là cắt quyền định vị của bạn. Chỉ riêng phân tích ngữ nghĩa của hành vi này cũng đủ nói lên nhiều điều.

Việc thứ hai: nguồn dữ liệu dự phòng.

Tôi mở ứng dụng định vị dự phòng trên điện thoại cũ của anh.

Đó là chiếc iPhone 12, thay ra cách đây 2 năm, vẫn để trên tủ sạc ở phòng khách, dùng làm máy dự phòng nghe nhạc xem phim. Không biết anh có phát hiện ra trong máy có thêm một ứng dụng, một công cụ chia sẻ vị trí ngụy trang thành bản cập nhật hệ thống, tên biểu tượng giống hệt cài đặt iOS.

Vị trí hiển thị: phía Tây thành phố, tòa nhà 3 khu Tượng Thụ Loan.

Tôi biết chỗ đó. Chung cư thanh niên của công ty, dành cho thực tập sinh từ nơi khác đến. Phòng đơn, nhà vệ sinh bên ngoài, giá thuê 1800 tệ, đi bộ đến công ty 12 phút.

Không phải cơ sở phát triển dự án nội bộ gì. Chỉ là một căn hộ bình thường, rẻ tiền, thích hợp để tạm trú ngắn hạn.

Việc thứ ba: xác minh chéo.

Mở DingTalk. Đừng ngạc nhiên, tôi từng đăng nhập vào tài khoản của anh một lần. Hôm đó anh lái xe đưa tôi đi làm, trên đường nhận được cuộc gọi bảo có báo cáo giải ngân cần phê duyệt gấp, bảo tôi thao tác giúp. Vì vậy mật khẩu lưu lại trên trình duyệt của tôi.

Xem bảng chấm công. 2 tuần gần đây:

Từ thứ Hai đến thứ Sáu, chấm công bình thường. Thời gian vào khoảng 9h02-9h10 sáng, tan làm lúc 18h00-18h08. Không tăng ca, không công tác ngoại thành, cũng không có bất kỳ dấu hiệu nào của "dự án khép kín".

Nghĩa là: 2 tuần nay anh đi làm bình thường, tan làm xuống khu Tượng Thụ Loan chứ không về nhà.

Chụp 3 tấm ảnh màn hình lưu vào thư mục thẩm định. Tắt máy, đi tắm, trang điểm nhẹ, ra ngoài ăn trưa.

Món bánh bao xá xíu ở quán Quảng Đông rất ngon. Một mình tôi ăn hết một xửng.

---

Ăn xong về nhà khoảng 2 giờ chiều. Tôi bắt đầu chính thức chỉnh sửa báo cáo.

Không chỉ tính toán kinh tế. Tôi muốn tính tổng toàn bộ 7 năm: tổng thời gian, tổng cảm xúc, chi phí cơ hội, kỳ vọng tương lai.

Tạo file Excel mới, đặt 7 Sheet tương ứng với 7 khía cạnh phân tích.

Sheet 1: Đầu tư thời gian

7 năm, 2557 ngày.

Tính sơ bộ:

- Năm 1, năm 2 trước khi sống chung: mỗi ngày khoảng 4 giờ bên nhau

- Năm 3, 4, nửa sống chung: mỗi ngày khoảng 8 giờ

- 3 năm sau khi tốt nghiệp đi làm, ở chung hẳn: mỗi ngày khoảng 12 giờ (trừ thời gian ngủ)

Tính theo bình quân gia quyền, tổng đầu tư khoảng 20.456 giờ. Quy đổi theo ngày làm việc 8 tiếng, tương đương 2.557 ngày công, gần 10 năm làm việc toàn thời gian.

Tay tôi khựng lại một chút khi gõ con số này.

Đầu tư thời gian và sức lực tương đương 10 năm vào một người.

=====

Sheet 2: Bảng thu chi cảm xúc.

Sheet này chủ quan nhất, nhưng cũng quan trọng nhất.

Tôi chấm điểm cho từng năm theo net cảm xúc, thang điểm 10. Thước đo là mức độ hạnh phúc của chính tôi, không phải người ngoài thấy chúng tôi thế nào.

- Năm 2019 (năm đầu tiên): 9 điểm.

Cảm giác mới mẻ. Gặp gỡ tình cờ trong thư viện như mở đầu phim thần tượng. Lần đầu nắm tay đi bộ quanh sân thể dục, lòng bàn tay đổ mồ hôi. Đến cái lon Coca anh uống xong tôi cũng từng lén giữ lại một cái. Lúc ấy nghĩ người này chính là cả thế giới.

- Năm 2020 (năm thứ 2): 8.5 điểm.

Trường phong tỏa, ngày nào cũng ở cạnh nhau. Quấn quýt 24/24, mặt đối mặt, người kia đi vệ sinh mấy lần cũng biết. Rất ngọt ngào.

- Năm 2021 (năm thứ 3, 4): 8 điểm.

Bắt đầu xuất hiện bất đồng. Chọn giáo sư hướng dẫn nào, sau tốt nghiệp đi đâu, nhận offer nào đầu tiên. Cãi nhau nhiều hơn, nhưng cãi xong đều làm lành được, và sau mỗi lần như thế dường như quan hệ còn gần nhau hơn.

- Năm 2022 (năm thứ nhất cao học + đi làm): 7 điểm.

Áp lực công việc tăng vọt. Anh làm backend, thường xuyên online đến khuya. Tôi phân tích dữ liệu, đến mùa sale là phải cày. Cả hai đều mệt. Kiên nhẫn là thứ cạn kiệt đầu tiên. Nhưng ít nhất vẫn còn đang nói chuyện, cuối tuần vẫn cùng nhau đi siêu thị.
[Mỏng chú thích: Backend là phần phía sau của một hệ thống/app/web… phần người sử dụng không nhìn thấy nhưng nó xử lý mọi thứ bên trong. Người làm backend thường sẽ: viết server; xử lý dữ liệu; kết nối database; tối ưu hệ thống…]

- Năm 2023 (năm thứ hai đi làm): 6 điểm.

Đường ranh giới. Các tín hiệu bất thường xuất hiện dày đặc. Tôi ngày càng phải "đoán" anh đang làm gì, thay vì "biết" anh đang làm gì. Khoảng cách giữa đoán và biết chính là khoảng cách của lòng tin bị xói mòn.

- Năm 2024 (năm thứ ba đi làm): 5.5 điểm.

Lạnh nhạt thành bình thường. Không phải kiểu sau cãi nhau, mà kiểu "ếch luộc nước ấm", nói chuyện càng ngày càng ít, chủ đề chung càng ngày càng hiếm, cuối tuần mỗi người cắm mặt vào điện thoại di động. Giống bạn cùng phòng hơn người yêu.

- Từ năm 2025 đến nay: 4 điểm.

Điểm thấp nhất. Câu "bình tĩnh một chút" hôm nay chẳng qua là dấu chấm hết đến muộn.

Giá trị trung bình 7 năm: 6.86 điểm

Thoạt nhìn vẫn có vẻ ổn? Nhìn xu hướng: 9 → 8,5 → 8 → 7 → 6 → 5,5 → 4.

Độ dốc mỗi năm giảm 0,83 điểm. Với tốc độ này, năm thứ 8 dự kiến chỉ còn 3,17 điểm.

Thấp hơn điểm tiêu chuẩn.

====

Sheet 3: Tài sản kinh tế chung

Sheet này rõ ràng nhất. Con số không lừa người.

- Căn hộ: giá trị thị trường 4,2 triệu tệ, dư nợ vay 1,8 triệu tệ, tài sản ròng 2,4 triệu tệ. Sổ đỏ đứng tên hai người, tiền đặt cọc mỗi người một nửa. Mỗi người khoảng 1,2 triệu.

- Tiền gửi tiết kiệm chung: 380.000 tệ → mỗi người 190.000.

- Tài khoản cổ phiếu của anh (tôi biết mật khẩu): khoảng 260.000.

- Tài khoản quản lý tài chính của tôi: khoảng 310.000.

- Xe ô tô: Toyota Camry, đứng tên anh, giá trị còn lại khoảng 110.000.

Tổng tài sản chung có thể phân chia khoảng 3,3 triệu tệ.

Không phải ít. Nhưng cũng không quá nhiều.

7 năm, 2 người, 3,3 triệu. Bình quân mỗi năm mỗi người góp vào tài sản chung 236.000 tệ. Ở Hàng Châu, đó chỉ là mức tiết kiệm bình thường của một nhân viên văn phòng.

Không có gì gọi là "hy sinh" hay "cống hiến" đáng để kể ra. Cả hai cũng chỉ là người bình thường. Bỏ ra cũng tương đương, nhận về cũng tương đương. Điều này cũng khiến việc phân chia sau đó trở nên đơn giản, không cần nói đến tình cảm, chỉ cần nói đến toán học.

=====

Sheet 4: Mức độ trùng lặp của vòng xã giao

Chia tay, điều đáng sợ nhất không phải tiền không chia đều, mà là bạn bè không biết đứng về phía ai.

- Tổng số bạn chung: 23 người (8 bạn đại học, 15 đồng nghiệp)

- Bạn riêng của tôi: 41 người (12 người trong câu lạc bộ, 15 đồng nghiệp cũ, 14 người trong vòng bạn bè sở thích)

- Bạn riêng của anh ấy: không rõ, ước lượng 30+

Tỉ lệ trùng lắp = 23 ÷ (23 + 41) = 35,9%.

Có nghĩa là sau khi chia tay, hơn 60% các mối quan hệ xã hội của tôi không bị ảnh hưởng. Không cần chọn phe, không cần đối mặt những câu hỏi xã giao khó xử. Chi phí tinh thần thấp hơn tưởng tượng rất nhiều.

Sheet 5: Chi phí cơ hội (định tính)

Chi phí cơ hội lớn nhất là gì?

Lần tuyển dụng mùa xuân năm 2022, tôi nhận được ba lời mời: công ty hiện tại (Hàng Châu), ByteDance (Bắc Kinh, cao hơn 40%, có cổ phiếu O), một công ty tư vấn nước ngoài tại Thượng Hải, cao hơn 20%, thường xuyên đi công tác).

Lúc đó Giang Trì đã nhận được lời mời từ công ty ở Hàng Châu. Tôi thiên về Byte.

Anh im lặng một lát, rồi nói: "Byte ở Bắc Kinh. Hai đứa yêu xa thì làm sao?"

Anh lại nói: "Hay là em đến Hàng Châu đi, cũng chẳng khác bao nhiêu."

Lại nói: "Chúng ta đã định cùng nhau ở một thành phố mấy năm rồi, giờ tự nhiên em muốn đi Bắc Kinh..."

Anh ấy lại dùng từ "chúng ta".

Cuối cùng tôi chọn Hàng Châu.

Số cổ phiếu của Byte vào thời điểm đó, nếu tôi nhận và giữ đến bây giờ thì...

Thôi. Xóa dòng này. Chi phí chìm không được đưa vào mô hình ra quyết định.
Quyết định năm đó tôi tự mình chọn, không ai dí dao vào cổ bắt tôi làm theo. Hối hận về quá khứ không thay đổi được kết quả, chỉ lãng phí năng lượng của hiện tại.

Sheet 6: Hiệu quả giao tiếp

Ước lượng dựa trên trí nhớ. Phương hướng chắc không sai.

Trong năm qua, đối thoại được chia thành 3 loại:

- Giao tiếp hiệu quả (cả hai đều nói thật lòng): khoảng 30%

- Giao tiếp bề mặt (ít nhất một bên chỉ cợt lờ): khoảng 50%

- Giao tiếp không hiệu quả (cả hai né tránh, chỉ lấp đầy sự im lặng): khoảng 20%

Điểm số: 3,5/10.

Một mối quan hệ lành mạnh cần tỷ lệ giao tiếp hiệu quả trên 70%. Chúng tôi chỉ có 30%. Mỗi 10 câu nói ra chỉ có 3 câu chứa thông tin hữu ích, 7 câu còn lại chỉ là tạp âm.

====

Sheet 7: Kỳ vọng tương lai

Trung tâm của toàn bộ bản báo cáo. Sử dụng mô hình DCF đơn giản hóa để đánh giá "tiếp tục nắm giữ" so với "lập tức ngăn chặn tổn thất".

Giả sử tiếp tục ở bên nhau, trong 3 năm tới:

- Lợi nhuận cảm xúc tiếp tục giảm, giá trị trung bình dự kiến 2,5 điểm.

- Khả năng kết hôn rất thấp (anh chưa bao giờ chủ động nhắc đến chuyện cưới xin, mỗi lần tôi nhắc đều đánh trống lảng).

- Tiện ích sinh hoạt có thể thay thế (người giúp việc/ở ghép).

- Tính ổn định của vòng tròn xã hội hạn chế (tỉ lệ trùng lắp chỉ 36%).

Tổng lợi nhuận: giá trị âm. Tình cảm liên tục giảm dần và có trọng số cao nhất; các khía cạnh khác không thể bù đắp.

Chi phí dự kiến trong 3 năm tới:

- Thời gian: khoảng 8.760 giờ.

- Chi phí cơ hội: phát triển nghề nghiệp bị hạn chế (đã bỏ lỡ một cơ hội nhảy việc), vòng tròn xã hội thu hẹp.

- Chi phí tinh thần: cảm giác bất định, tự nghi ngờ bản thân, tiêu hao cảm xúc.

- Chi phí trì hoãn: càng chia tay muộn, chi phí chìm càng cao. Tuổi càng lớn, bắt đầu lại càng khó. Cơ hội có con đang khép dần.

Kết luận: NPV 0. Khuyến nghị ngừng đầu tư ngay lập tức.